Oregano i olejek z oregano - właściwości zdrowotne i zastosowanie w kuchni

Oregano to popularna i ceniona na całym świecie przyprawa. Ma wiele właściwości zdrowotnych i zastosowanie w medycynie niekonwencjonalnej. Zarówno oregano i olejek z oregano stał się przedmiotem szeregu opracowań naukowych. Jakie są właściwości tej rośliny? Jakie jest zastosowanie w kuchni?

Czym jest oregano?

Oregano (Origanum vulgare) zwana również lebiodką pospolitą, a w Polsce nazywana dzikim majerankiem. Osiąga wysokość do 80 cm. Jest to roślinna wieloletnia należąca do rodziny jaskrowatych (Lamiaceae). Obecnie wyróżnia się 44 gatunki oregano, w a Europie naturalnie występuje 13 z nich. Pochodzi z północnej Europy. Naturalnie występuje na terenie Europy oraz Azji zachodniej i środkowej. Największe uprawy komercyjne oregano są w Turcji. Plantacje najczęściej utrzymywane są przez okres 7-10 lat. Oregano znane było już w starożytnej Grecji i Rzymie. Jest bardzo ważnym składnikiem w kuchni śródziemnomorskiej – znane we Francji od średniowiecza.

Oregano wartości odżywcze

Świeże liście oregano są kaloryczne, w 100 g jest 306 kcal, a suszone to 259 w 100 g. Zawiera bardzo wiele składników odżywczych, lecz spożywane jest w niewielkich ilościach, dlatego ich podaż jest znikoma. Suszone oregano ma niewiele białka oraz tłuszczu. Jest świetnym źródłem błonnika pokarmowego. Zawiera także witaminy: z grupy B, A, C, E, K oraz minerałów: wapnia, żelaza, magnezu, fosforu, potasu, sodu, cynku, miedzi, manganu i selenu. Ma także cenny dla zdrowia olejek tymolowy oraz organiczne związki roślinne: garbniki, flawonoidy, fitosterole oraz kwasy: ursolowy, kawowy i rozmarynowy.

Oregano – właściwości zdrowotne

Ziele lebiodki stosowane było w starożytnej medycynie naturalnej. Hipokrates stosował lebiodkę pospolitą na problemy z układem pokarmowym i jako środek znieczulający. Oregano można stosować świeże lub suszone, a nawet olejek z oregano. Niezależnie od formy wykazuje działanie lecznicze. Jakie są właściwości prozdrowotne tego ziela?

Ma działanie antyoksydacyjne

Oregano zawiera cenne dla zdrowia przeciwutleniacze, które zwalczają uszkodzenia spowodowane wolnymi rodnikami. Wstępne badania potwierdzają właściwości przeciwutleniające[1][2], dzięki oregano pomaga zapobiegać przewlekłym chorobom serca, czy nowotworom.

Ma właściwości przeciwbakteryjne

Probówkowe analizy naukowe[3] potwierdziły, że oregano skutecznie zwalcza 23 szczepy bakterii. Potrzebne są dalsze badania na ludziach, aby określić w jaki sposób te zioła mogą wpłynąć na ludzi.

Właściwości przeciwnowotworowe

Wstępne badania potwierdzają właściwości przeciwutleniające oraz zdolność[4] do zapobiegania chorobom nowotworowym. W niewielkim probówkowym badaniu[5] ekstrakt z oregano spowodował zahamowanie wzrostu lub likwidację komórki ludzkiego raka okrężnicy – efekt był zależny od dawki. Inne badanie[6] wykazało, że zawarty w oregano karwakol pomaga zahamować wzrost i rozprzestrzenianie się komórek raka okrężnicy. Badania były przeprowadzone z użyciem dużych ilości oregano. Potrzebne są dalsze badania, które potwierdzą prozdrowotny wpływ normalnych ilości ziela.

Pomaga zmniejszyć infekcje wirusowe

Badania probówkowe [7] wykazały, że oregano wykazuje działanie przeciwwirusowe. Skuteczny jest w leczeniu infekcji wirusowych powodujących biegunkę, nudności i ból brzucha. Inne badanie probówkowe[8] wykazało, że zawarty w oregano tymol i karwakol w ciągu 1 godziny unicestwił 90% wirusa opryszczki.

Ma silne działanie przeciwutleniające

Stan zapalny jest odpowiedzią immunologiczną organizmu na chorobę lub uraz. Badania[9] wykazują, że przewlekłe stany zapalne doprowadzają do cukrzycy, chorób serca i autoimmunologicznych. Oregano jest bogate w przeciwutleniacze, które zmniejszają stan zapalny i pomagają neutralizować wolne rodniki.

Wspomaga trawienie

Oregano zawiera błonnik pokarmowy, który wspomaga pracę układu pokarmowego. Ułatwia wypróżniania. Błonnik wspomaga również wchłanianie składników odżywczych.

Wspomaga leczenie przeziębienia i grypy

Oregano stosowane jest w nieżytach górnych dróg oddechowych, ponieważ ma działanie przeciwwirusowe i napotne. Jest świetnym źródłem wit. C. Lebiodka wspomaga produkcję śluzu przez błony śluzowe górnych dróg oddechowych, dzięki temu działa rozkurczowo na mięśnie gładkie oskrzeli, co ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny. Oregano jest również pomocne w leczeniu bólu gardła i zatok.

Olejek z oregano – właściwości lecznicze

Większość przeprowadzonych badań[10] była skoncentrowana głównie na działaniu przeciwgrzybicznym, bakteriobójczym i przeciwwirusowym olejku z oregano. W jednym z przeglądów[11] naukowcy zwrócili uwagę również na inne działanie związków zawartych w tym olejku. Liczne badania przeprowadzone na myszach[12][13][14] wykazały, że zawarte w olejku z oregano różnorodne olejki eteryczne, takie jak m.in. karwakrol, p -cymen i β-kariofilen mają właściwości przeciwzapalne. W powyższych badaniach zostały zastosowane różne gatunki oregano.

Niewielkie badania udowodniły, że zawarte w olejku z oregano substancje biologicznie czynne, np. tymol, eugenol i γ-terpinen. Mają działanie przeciwzapalne i korzystnie wpływają na układ sercowo-naczyniowy m.in. przez obniżenie poziomu trójglicerydów i cholesterolu w osoczu. Doprowadzają również do regresji procesu miażdżycowego.

Liczne próby in -virto[15][16] przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że olejki eteryczne zawarte w olejku z oregano mogą wpływać na rozwój i postępy procesu nowotworowego. Wykazują również aktywność przeciwko czynnikom genotoksycznym.

Oregano – zastosowanie

Oregano stosowane jest do potraw, aby nadać śródmorskiego smaku. Świetnie komponuje się z pomidorami, dlatego stosowane jest do pizzy, sosów pomidorowych, spaghetti, czy zupy krem z pomidorów. Oregano stosowane jest również do:

słonych i wytrawnych wypieków,
dań z warzyw,
potraw z roślin strączkowych, np. ciecierzycy,
ryb,
dań z dodatkiem chili.

Oregano sprawdzi się również do przyprawiania mięs drobiowych, marynat i farszu. Gdy chcesz wydobyć głębię smaku, to pod koniec gotowania dodaj świeże liście oregano.

Herbatka z oregano

W medycynie naturalnej herbatka z oregano stosowana jest do łagodzenia kaszlu i bólu gardła. Nierzadko również na problemy z układem pokarmowym – zmniejsza wzdęcia i działa moczopędnie. Do przygotowania naparu możesz użyć zarówno świeże, jak i suszone oregano.

Składniki:

1 szklanka wody

2 łyżeczki suszonego oregano

Sposób przygotowania:

Zagotuj wodę. W międzyczasie oregano wsyp do sitka.

Sitko połóż na kubku. Zalej wodą. Parz przez 10-15 minut.

Wyciągnij sitko z ziołem.

Do smaku możesz dodać miód lub słodzić.

Oregano przeciwwskazania

Oregano jest ziołem bezpiecznym dla większości osób, ale pacjenci przyjmujący na stałe leki powinni przed zastosowaniem olejku z oregano skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Oleju z oregano nie powinny stosować osoby cierpiące na dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Produktów z oregano nie należy jeść minimum dwa tygodnie przed planowaną operacją, ponieważ może zwiększyć ryzyko krwawienia.

Osoby z alergią na rośliny należące do rodziny jaskrowatych, czyli oregano, bazylia, mięta i szałwia powinny zrezygnować z dodawania tych ziół do potraw.