Czym jest błonnik pokarmowy?

Błonnik zwany również włóknem pokarmowym po raz pierwszy został definiowany w 1972 roku przez Trowella. Jest to rodzaj węglowodanów o różnych profilach biologicznochemicznych, które nie są trawione przez enzymy, lecz ulegają całkowitej lub częściowej fermentacji w jelicie gruby. Włókno składa się z polisacharydów (celuloza, gumy, hemiceluloza, pektyny i śluz) i niepolisacharydów (ligniny i kutyny). Jako błonnik zalicza się również także skrobię oporną składającą się z amylozy i amylopektyn.

Rodzaje błonnika

Tungland i Meyer w opracowaniu naukowym[1] zaproponowali różną klasyfikację włókna na podstawie: roli w roślinie, rodzaju polisacharydu, rozpuszczalności w przewodzie pokarmowym, miejscu trawienia. Żadna z tych klasyfikacji nie jest w pełni akceptowalna, ponieważ nie można bezwzględnie określić granic pomiędzy każdym z nich. Jedną z akceptowalnych klasyfikacji błonnika jest podział na nierozpuszczalny i rozpuszczalny.

Błonnik nierozpuszczalny w wodzie, czyli tzw. mniej sfermentowany są to nieprzyswajalne przez organizm frakcje polisacharydów. Zwiększa objętość stolca, dzięki temu ułatwia wypróżnianie. Wiąże nadmiar wody oraz kwasu solnego w żołądku. Zwiększa wydzielanie soków trawiennych. Do tego rodzaju zalicza się:

• celulozę – jest głównym składnikiem ścian komórkowych roślin;
• hemicelulozę (heksozy i pentoza) – polisacharydy i ich pochodne, połączone są wiązaniami β-1,4 glukozydowymi;
• gumę ksantanową – jest polisacharydem o pochodzeniu mikrobiologicznym;
• chitin – biopolimer zbudowany z β-glukozaminy;
• β-glukany (niektóre z tych frakcji rozpuszczają się w wodzie) – należą do grupy polisacharydów;
• ligninę – jest złożonym polimerem.

Błonnik rozpuszczalny w wodzie nazywany również fermentującym lub prebiotycznym. Rozpuszcza się wodzie, tworząc galaretowatą substancję. Do tego rodzaju zalicza się:

• pektyny – grupy polisacharydów ich głównym składnikiem jest kwas D-galakturonowy
• fruktany – polimery D-fruktozy;
• inulina – polisacharyd powiązany wiązaniami β-2,1-glikozydowymi;
• raffinose – trisacharyd zbudowany z galaktozy, glukozy i fruktozy;
• kwasy aliginianowe – polisacharydy;
• gumy roślinne – wydzielane przez rośliny w miejscu ich uszkodzenia;
• śluzy – są syntezowane przez rośliny i zapobiegają wysychaniu bielma nasion;
• hemiceluloza – polisacharydy i ich pochodne, połączone są wiązaniami β-1,4 glukozydowymi;
• lignina – jest złożonym polimerem.

Jakie są funkcje błonnika pokarmowego?

Błonnik pokarmowy ma wiele ważnych funkcji, które różnią się w zależności od frakcji. Nierozpuszczalna przyspiesza perystaltykę, ponieważ wiąże wodę i nie rozpuszcza się w niej. Zwiększa i zmiękcza stolec. Błonnik rozpuszczalny stymuluje trawienie i jednocześnie zwiększa wchłanialność składników odżywczych.

-20%

Błonnik witalny

19,99 zł – 34,39 złZakres cen: od 19,99 zł do 34,39 zł

• Łuska babki jajowatej przyczynia się do prawidłowej pracy jelit. [3932]
• Łuska babki jajowatej jest zalecana w sytuacjach wymagających łagodnego i regularnego wypróżniania (np. przy hemoroidach). [3933]
• Łuska babki jajowatej pomaga w obniżeniu poziomu cholesterolu. [4461]

SKU: Brak danych Kategoria: Zioła

Dowiedz się więcej

Błonnik pokarmowy – właściwości

Włókno niezależnie od rodzaju ma wiele prozdrowotnych właściwości:

• pomaga w utrzymaniu odpowiedniej wagi, dlatego powinien być spożywany przez osoby dbające o prawidłową masę ciała;
• stymuluje pracę jelit, ponieważ działa jak szczotka wymiatająca zbędne produkty przemiany materii;
• wspomaga odporność organizmu, więc zmniejsza ryzyko zachorowania na raka okrężnicy i alergie pokarmowe. Obniża wysokość białka reaktywnego tzw. białko C;
• wspomaga układ oddechowy;
• zmniejsza poziom tłuszczów w organizmie, ponieważ powoduje wydalanie kwasów żółciowych wraz z cholesterolem ldl niezbędnym do ich syntezy.
• minimalizuje występowanie chorób krążenia;
• zapobiega powstawaniu nowotworów.

Według American Diabetes Association – ADA (Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne)[2] spożywanie właściwej ilości błonnika nie tylko chroni przed zaparciami, lecz pomaga także w utrzymaniu prawidłowej wagi oraz zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę typu 2.  Z innego badania wynika, że jedzenie dużej ilości błonnika pochodzącego ze zbóż (kasze i pieczywo pełnoziarniste) w porównaniu do tego z warzyw i owoców (np. roślin strączkowych) „jest odwrotnie proporcjonalne do wystąpienia cukrzycy”. Wielu naukowców uważa również, że lepka struktura włókna utrudnia transport glukozy, a tym samym opóźnia wchłanianie węglowodanów. Powoduje także złagodzenie glikemii po posiłkowej.

Niska zawartość błonnika w diecie – jakie są konsekwencje zdrowotne?

Zgodnie z zaleceniami WHO dzienna dawka błonnika wynosi 20 do 40 g, ale Polskiego Instytutu Żywności i Żywienia (IŻŻ) zaleca 30 do 35 g błonnika dziennie. Niestety spożycie błonnika u Polaków waha się od 10 do 15 g dziennie. Zbyt mała podaż błonnika doprowadza do występowania zaparć. Zwiększa także ryzyko zachorowania na:

• miażdżycę,
• nowotwory piersi,
• kamicę woreczka żółciowego.

Zbyt mała podaż błonnika pokarmowego w diecie bardzo często różne choroby jelita grubego m.in. uchyłkowość, nowotwory, hemoroidy czy polipy. Niska podaż błonnika związana jest z dietą wysokoenerytyczną, która jest najczęstszą przyczyną otyłości.

Najlepsze źródła błonnika pokarmowego

W jakich produktach jest wysoka zawartość błonnika? W produktach zbożowych jest włókno nierozcieńczalne w wodzie. Natomiast w warzywach i owocach m.in. roślinach strączkowych jest rozcieńczalny rodzaj włókna. W zbożach (owies i jęczmień) są beta glukany. Gdy chcesz zwiększyć spożycie włókna, to poniżej lista produktów bogatych w błonnik.

Najlepszymi źródłami błonnika rozpuszczalnego są:

·      otręby pszenne,

·      fasola czerwona (suszona),

·      ryż brązowy,

·      jabłko,

·      ziemniaki.

Źródłami błonnika pokarmowego nierozpuszczalnego są:

·      mąka pełnoziarnista,

·      groch,

·      warzywa kapustne i korzeniowe,

·      orzechy.

Zbyt duża ilość spożywanego błonnika – konsekwencje zdrowotne

Błonnik mimo tak wielu prozdrowotnych właściwości spożywany w nadmiarze ma negatywne skutki dla zdrowia:

• ogranicza wchłanianie składników odżywczych – doprowadza do zaburzenia wchłaniania witamin i minerałów.
• zmniejsza wchłanianie niektórych leków;
• powoduje biegunkę;
• może wywoływać wzdęcia;
• często powoduje problemy z jelitami, np. bolesne skurcze.